Een politieke visie vanuit het radicale midden.
Op 21 januari 2012 is het rapport "KIEZEN EN VERBINDEN, politieke visie vanuit het radicale midden" gepresenteerd. Dit rapport is opgesteld door 25 leden verenigd in het Strategsich Beraad. Dit visie document heeft tot doel een aanzet te geven voor een nieuwe koers van de Nederlandse christendemocratie voor de komende 10 tot 15 jaar. De Agenda 2025.
Klik hier om het hele document te downloaden of lees verder voor een samenvatting.
SAMENVATTING
Nederland is een prachtig land: we leven in ongekende welvaart en hebben invergelijking met andere landen een lage werkloosheid. We leven steeds langer en we hebben al meer dan 66 jaar vrede. We hebben een eeuwenoude beschaving, gebouwd op joods-christelijke wortels. We leven in een rechtsstaat met in de grondwet verankerde grondrechten en een solide democratie. Nederland barst van het initiatief van burgers in hun eigen omgeving, vrijwilligers die omzien naar hun naasten, bedrijven die voorop lopen in duurzaamheid en innovatie.
Maar er zijn ook zorgen. Het geld is op, sterker nog, we dragen een enorme schuld. Als we er van uitgaan dat die rust op de schouders van een werkende bevolking van bijna 8 miljoen Nederlanders, dan staat iedere werknemer voor € 50.000 in het rood. Als we niks doen is dit over tien jaar € 65.000. We hebben als samenleving op te grote voet geleefd, en gaan een periode van dringende zuinigheid tegemoet. De wereld van vandaag verandert in een rap tempo. Met het wegvallen van traditionele verbanden en een toenemende vrijblijvendheid staat de solidariteit in de samenleving onder druk, tussen jong en oud,werkenden en niet-werkenden en hoog- en laagopgeleiden. De verharding in de samenleving leidt tot gevoelens van vervreemding en onveiligheid. Op wereldschaal zien we de opkomst van nieuwe economieën, een kolossaal milieuvraagstuk en een internetrevolutie die de samenleving drastisch veranderen. Al deze vragen vereisen onze aandacht. We zijn een antwoord verplicht aan onze kinderen.
Visie
In de visie van het CDA is ieder mens van waarde en komt ieder mens pas echt tot zijn recht in relatie tot anderen. Mensen zijn betrokken bij elkaar, de samenleving en de toekomst. Juist in een tijd dat de overheid een stap terug moet doen, kunnen creatieve oplossingen in de samenleving worden gevonden. Meer dan voorheen vraagt de toekomst van iedereen een bewuste en betrokken bijdrage.
Dat nieuwe bewustzijn is gericht op een duurzame toekomst, in de meest brede zin van het woord, voor alles wat waardevol is. Het gaat over een veilige en leefbare omgeving, over schone energie en het behoud van de natuur, maar evengoed over solide overheidsfinanciën en een duurzame economie. Het nieuwe bewustzijn gaat ook over respect en moraliteit, van burgers en bestuurders. De nieuwe betrokkenheid gaat over solidariteit met anderen, over saamhorigheid met elkaar. Mensen nemen met elkaar initiatieven om problemen op te pakken. De overheid is dienstbaar en betrouwbaar en biedt ruimte aan de samenleving. In een betrokken samenleving vinden nieuwkomers en achterblijvers hun plek en weet iedereen – jong en oud – zich gekend en geborgen.
De bijdrage betreft de vraag aan iedereen om naar vermogen mee te doen in de samenleving. Niemand staat aan de kant. Bepalend is niet waar je vandaan komt, maar wie je bent en wat je doet. Een sterke samenleving maken we samen, in verantwoordelijkheid voor onszelf en elkaar.
Strategische Agenda
Het CDA schetst in hoofdstuk 3 acht uitdagingen voor Nederland die in de hoofdstukken 4 tot en met 11 worden uitgewerkt. De antwoorden zijn gefundeerd op de christendemocratische uitgangspunten, die in hoofdstuk 2 worden beschreven. Zo komt de strategische agenda voor Nederland in zicht:
1. Identiteit en pluriformiteit ~ Omdat mensen van elkaar verschillen is het belangrijk helder te maken en te houden wat ons bindt: de waarden en normen van de democratische rechtsstaat, maar ook onze culturele waarden als respect voor elkaar en tolerantie. Wij zijn een open land voor kenniswerkers en vluchtelingen. Daar waar problemen bestaan is participatie en niet polarisatie de oplossing. Niemand is ongeschikt om mee te doen en om naar vermogen een bijdrage te leveren. Voor wie echt niet kan is er het noodzakelijke vangnet maar wie niet wil moet rekenen op een harde aanpak. De samenleving werkt niet zonder wederzijds respect en vertrouwen.
2. Via Europa in de wereld ~ De versterking van Europa is nodig, op vele fronten, om de euro overeind te houden en onze succesvolle samenwerking verder uit te bouwen. Verbreding van Europa, een waardevol lange-termijnperspectief, is voorlopig niet aan de orde. In de wereld draagt Nederland bij aan internationaal recht, vrede, welvaart en welzijn. Daarbij ziet het CDA belangrijke rollen voor maatschappelijke organisaties (de zogenaamde NGO’s) en het bedrijfsleven.
3. Duurzame dynamiek ~ Er moet volop ruimte komen voor het opwekken van duurzame energie, op (inter)nationaal niveau en op kleine schaal. We moeten ook ons energieverbruik verminderen, door beterte bouwen en schoner te rijden. Van een ouderwetse economie die grondstoffen en goederen verbruikt, moeten we omschakelen naar een circulaire economie waarin grondstoffen en materialen worden bewaard en hergebruikt. We kiezen voor vitale, duurzame steden en voor ruimte om met nieuwe initiatieven de krimp in plattelandsregio’s op te vangen.
4. Kennis maakt het verschil ~ In de economie van morgen is kennis de sleutel tot succes. Toch dreigt er een kenniskloof dwars door de samenleving. Het CDA kiest ervoor om mensen uit te dagen en te ondersteunen om hun kennis en vakmanschap levenslang op peil te houden. Ouders en scholen moeten samen organiseren dat kinderen met een taalachterstand die kunnen inlopen voordat ze naar groep 1 van de basisschool gaan. Ouders en scholen overleggen ook hoe ouders werk en gezin kunnen combineren. De vrijheid om scholen te stichten wil het CDA verbreden tot niet-religieuze gronden. De leerplicht moet doorlopen tot een startkwalificatie is behaald. Opvoedingsondersteuning dient dicht bij huis en laagdrempelig te worden georganiseerd. Onderwijs en onderzoek op universiteiten en in het bedrijfsleven moeten hun internationaal vooraanstaande positie behouden dan wel verbeteren.
5. Waardevolle gezondheid ~ De vooruitgang in de medische sector betekent dat mensen vaker genezen van ziekten en dat mensen langer leven. De toename van het aantal ouderen en chronisch zieken vraagtom een verschuiving naar preventie en zelfredzaamheid: wat kunnen mensen zelf doen of zelf betalen? Hoe kunnen we hen daarin ondersteunen? Door wonen en zorg te scheiden en goed te kijken naar welke zorg door verzekeraars gedekt kan worden en welke voorzieningen door gemeenten worden aangeboden, kunnen we de noodzakelijke voorzieningen overeind houden voor hen die zijn aangewezen op langdurige (intensieve) zorg.
6. Maatwerk in solidariteit ~ Er komen steeds meer mensen met flexibele contracten en zelfstandigen zonder personeel. Traditionele sociale zekerheden werken hier niet, er moet ruimte zijn voor hen omonderlinge solidariteit te organiseren. Voor mensen met vaste banen wil het CDA dat sociale partners in een gezamenlijke verantwoordelijkheid ontslagbescherming en werkloosheidsuitkeringen ombouwen tot instrumenten om nieuw werk te vinden: scholing in combinatie met loondoorbetaling. Mensen die langdurig aan de kant staan hebben recht op ondersteuning via een uitkering, maar worden ook uitgedaagd om naar vermogen te werken of bij te dragen. De sociale werkvoorziening gaat op in een brede regeling voor de onderkant van de arbeidsmarkt.
7. Degelijke financiën ~ Om jonge generaties te ontlasten streeft het CDA naar een structureel overschot op de overheidsbegroting. De financiële wereld moet ook op orde worden gebracht, met goed toezicht op banken, financiële instellingen en hun producten. De fiscale instrumenten in de woningmarkt moeten worden gericht op bezitsvorming en kansen voor jongeren om een huis te kopen of een betaalbare huurwoning te vinden. De hypotheekrenteaftrek in de huidige vorm dient het doel van bezitsvorming onvoldoende. Veranderingen zijn mogelijk, maar moeten schokvrij vorm krijgen om te voorkomen dat de woningmarkt instort en dat mensen met gewone inkomens met verhoogde lasten worden opgezadeld.
8. Slagvaardige overheid ~ In de afgelopen jaren zijn veel hervormingen in de verzorgingsstaat gericht op marktwerking, maar inmiddels is duidelijk dat dit niet altijd en overal een succesformule is. Tegelijk staat de overheid onder druk om meer te doen voor minder geld. Het CDA is de partij die gelooft in de vitaliteit van de samenleving volgens het Rijnlands model. Regeren begint bij de erkenning van maatschappelijk initiatief. De overheid kan de kwaliteit van de rechtsstaat borgen door minder regels te stellen en mensen te stimuleren en te ondersteunen. De overheid vertaalt waarden in normen en ziet er ook op toe dat die worden nageleefd. De overheid reguleert en controleert voor een veilige en duurzame samenleving.
Bewegingen
Om deze strategische agenda te realiseren zijn radicale veranderingen nodig. Het CDA wil vijf hervormingsbewegingen doorzetten die allen de strategische agenda raken:
- van vrijblijvend naar betrokken: betrokken op elkaar, de samenleving en de toekomst van de aarde;
- van grenzen naar ruimte: ruimte voor bouwen, ondernemen, kennismigranten en maatschappelijk initiatief;
- van nazorg naar voorzorg: voorzorg voor werkzekerheid, gezondheid en ouder worden;
- van polarisatie naar participatie: participatie in leren, werken, buurten en sporten;
- van verbruiken naar waarderen: waarderen van grondstoffen, energie, menselijk kapitaal en innovatie.
Voor de uitvoering van de strategische agenda kiest het CDA voor het radicale midden: heldere keuzes in beleid en de verbinding tussen oud en jong, geboren en nieuwe Nederlanders, stad en platteland, alsook de wereldschaal van de economie en de menselijke maat van de gemeenschap.